Haagse sporen van herinnering

De Tweede Wereldoorlog heeft op veel mensen een onuitwisbare indruk gemaakt. De vijf jaar tussen 10 mei 1940 en 5 mei 1945 is in het geheugen verankerd geraakt en de gebeurtenissen komen steeds weer terug in de beleving van de mensen die de oorlog hebben meegemaakt. En dat is goed te begrijpen omdat oorlog niet alleen een gewelddadige vorm van politiek bedrijven is, maar ook diep ingrijpt in de levens van de non-combattanten. Een oorlog die gepaard gaat met een langdurige vijandelijke bezetting is een vorm van staatsterreur. De burgers van het bezette land zijn in feite gegijzeld. Ze kunnen elk willekeurig moment zonder vorm van proces tegen de muur worden gezet, in de gevangenis opgesloten of gedeporteerd worden. In de Tweede Wereldoorlog zijn negen miljoen Nederlanders vijf jaar lang gegijzeld door de Duitse bezetters. En dat vergeet je niet licht.

In het project 'Sporen van Herinnering' hebben we een deel van deze onvergetelijke herinneringen een plek proberen te geven. Een plek in de oorlogsgeschiedenis van Den Haag. Er is al vrij veel geschreven over de vijf Haagse oorlogsjaren maar de echte getuigen van de oorlog zijn nog amper aan het woord geweest. In Sporen van Herinnering krijgen zij stem. Door een combinatie van oral history en lieu de memoire toe te passen krijgen de getuigenissen niet alleen een stem maar ook een plek. De mensen die hun verhaal over de oorlog vertellen, doen dat op de plek waar het allemaal gebeurde. Op de plek waar ze in de meidagen van Nederland vochten tegen de Duitse aanvallers, op de plaats waar ze onderduikers hielpen of waar ze gevangen zaten. In de mondelinge historie komen oorlog, verzet, gevangenschap en het leed van de burgers samen.

Sporen van Herinnering is een bescheiden bijdrage aan de beschrijving van de Haagse oorlogsgeschiedenis. Beperkt in omvang omdat nog lang niet alle 'overlevenden' aan het woord zijn geweest en beperkt in methodiek omdat oral history niet DE geschiedenis is. De goeroe van de oral history, de Amerikaanse journalist Studs Terkel, omschreef de betekenis van oral history in zijn boek Hard Times als volgt: 'Perhaps the remembrances of survivors of a time past may serve as a reminder to others. Or to themselves'. Vanuit dit motto hebben wij Sporen van Herinnering gemaakt.